छत्रपती राजर्षी शाहू महाराज

            

आरक्षण देणारा पहिला राजा.. 

जे पालक आपल्या मुलांना 

शाळेत घालणार नाहीत 

त्यांना १ रु, दंड ठोकणारा राजा...

 कला संस्कृती, क्रीडा, शिक्षण 

यांना राजाश्रय देणारा राजा.. 

अंधश्रद्धा, कर्मकांडे, दैववाद 

यावर प्रहार करणारा राजा..

            छत्रपती शाहू महाराज, ज्यांना राजर्षी शाहू महाराज म्हणूनही ओळखले जाते, ते 20 व्या शतकातील एक प्रमुख नेते आणि समाजसुधारक होते. त्यांचा जन्म 26 जून 1874 रोजी कोल्हापूर, महाराष्ट्र येथे झाला आणि ते छत्रपती शिवाजी महाराजांचे नातू होते. शाहू महाराज हे शिक्षण, सामाजिक समता आणि आर्थिक विकासाच्या शक्तीवर विश्वास ठेवणारे दूरदर्शी नेते होते. जीवनाच्या सर्व स्तरांतील लोकांचे, विशेषतः उपेक्षित समाजातील लोकांचे जीवन सुधारण्यासाठी त्यांनी आपले जीवन समर्पित केले. आजही त्यांचा वारसा भारतभरातील लोकांना न्याय्य आणि न्याय्य समाज निर्माण करण्याच्या दिशेने कार्य करण्यास प्रेरित करत आहे.

           शेकडो वर्षांच्या परंपरा आणि रूढी यांनी पोखरलेल्या समाजात एकोपा निर्माण करण्यासाठी लढा देणारे लोकराजे राजर्षी शाहू महाराज यांची आज जयंती! अवघ्या विसाव्या वर्षी राजेपदी आलेल्या शाहू महाराजांनी आपला सत्तापदाचा सारा काळ समाजसुधारणेसाठी वेचला आणि त्यातूनच आजच्या सुधारलेल्या महाराष्ट्राला नवे रंगरूप प्राप्त झाले.

              समाजातील सर्वच स्तरांवरील मुलांना शिक्षण सक्तीचे असावे, हा विचार त्यांनी मांडला. केवळ सक्तीच नव्हे, तर शिक्षण मोफत मिळण्यासाठी लाखो रुपये खर्च करण्यासाठीही त्यांनी पुढाकार घेतला. त्यांनी शिक्षणासाठी राज्यात वसतिगृहे निर्माण करून विद्यार्थ्यांना आवश्यक त्या सुविधा पुरवण्यासाठी योजना आखली. हे द्रष्टेपण त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाला झळाळी देणारे आहे.

              छत्रपती शिवाजी महाराज आणि महात्मा फुले यांच्याकडूनच प्रेरणा घेऊन शाहू महाराज यांनी सामाजिक आणि शैक्षणिक व्यवस्थेत क्रांती घडवून दिला. त्यांची धोरणे आणि शतकभरापूर्वी त्यांनी केलेले कायदे आजही जातिव्यवस्थेविरोधात, पुरुषसत्ताकविरोधात उभे राहण्याचे बळ महाराष्ट्राला देतात. राजर्षी शाहू महाराज यांना विनम्र अभिवादन !

            छत्रपती शाहू महाराज हे मराठा साम्राज्याचे प्रमुख शासक होते ज्यांनी 1894 ते 1922 पर्यंत राज्य केले. त्यांचा जन्म 1874 मध्ये यशवंतराव घाटगे म्हणून झाला, जो मराठा थोर माणसाचा मुलगा होता. वडिलांच्या मृत्यूनंतर, त्यांना कोल्हापूरचे तत्कालीन शासक राजाराम तिसरे यांनी दत्तक घेतले आणि त्यांचे शाहू महाराज असे नामकरण करण्यात आले.

               शाहू महाराज मराठा समाजात शिक्षण आणि सामाजिक सुधारणा करण्याच्या त्यांच्या प्रयत्नांसाठी ओळखले जात होते. त्यांनी कोल्हापुरात अनेक शाळा आणि महाविद्यालये स्थापन करून मुलींच्या शिक्षणाला प्रोत्साहन दिले. अस्पृश्यता आणि जातिभेद निर्मूलनाच्या चळवळीलाही त्यांनी पाठिंबा दिला.

              त्यांच्या राजवटीत कोल्हापुरात लक्षणीय आर्थिक वाढ आणि विकास झाला. त्यांनी जमिनीचा कालावधी, कर आकारणी आणि सिंचनामध्ये अनेक सुधारणा केल्या ज्यामुळे शेतकरी आणि शेतकऱ्यांचे जीवन सुधारण्यास मदत झाली. कापड, साखर आणि कागद यासारख्या उद्योगांच्या विकासालाही त्यांनी पाठिंबा दिला.

              शाहू महाराज हे कला आणि साहित्याचे पुरस्कर्ते होते. त्यांनी मराठी भाषा आणि साहित्याला पाठिंबा दिला आणि पुस्तके आणि जर्नल्सच्या प्रकाशनाला प्रोत्साहन दिले. लावणी आणि तमाशा या संगीत आणि नृत्य प्रकारांच्या विकासालाही त्यांनी पाठिंबा दिला.

            शाहू महाराजांना त्यांच्या कारकिर्दीत अनेक आव्हानांचा सामना करावा लागला, ज्यात ब्रिटिश वसाहती सरकारशी संघर्ष आणि मराठा समाजातील अंतर्गत वाद यांचा समावेश होता. तथापि, त्यांनी आपला अधिकार टिकवून ठेवला आणि आपल्या लोकांच्या कल्याणासाठी कार्य करत राहिले.

             शेवटी, छत्रपती शाहू महाराज हे एक द्रष्टे नेते होते ज्यांनी आपल्या लोकांच्या विकासासाठी आणि प्रगतीसाठी अथक परिश्रम घेतले. शिक्षण, सामाजिक सुधारणा आणि आर्थिक विकासातील त्यांचे योगदान भारतीयांच्या पिढ्यांना प्रेरणा देत आहे.

              छत्रपती शाहू महाराज हे मराठा साम्राज्याचे प्रमुख शासक होते ज्यांनी 1894 ते 1922 पर्यंत राज्य केले. ते त्यांच्या प्रयत्नांसाठी प्रसिद्ध होते. मराठा समाजातील शिक्षण आणि सामाजिक सुधारणांना प्रोत्साहन देणे. त्यांनी कोल्हापुरात अनेक शाळा आणि महाविद्यालये स्थापन करून मुलींच्या शिक्षणाला प्रोत्साहन दिले. अस्पृश्यता आणि जातिभेद निर्मूलनाच्या चळवळीलाही त्यांनी पाठिंबा दिला.

               त्यांच्या राजवटीत कोल्हापुरात लक्षणीय आर्थिक वाढ आणि विकास झाला. त्यांनी जमिनीचा कालावधी, कर आकारणी आणि सिंचनामध्ये अनेक सुधारणा केल्या ज्यामुळे शेतकरी आणि शेतकऱ्यांचे जीवन सुधारण्यास मदत झाली. कापड, साखर आणि कागद यासारख्या उद्योगांच्या विकासालाही त्यांनी पाठिंबा दिला.

              शाहू महाराज हे कला आणि साहित्याचे पुरस्कर्ते होते. त्यांनी मराठी भाषा आणि साहित्याला पाठिंबा दिला आणि पुस्तके आणि जर्नल्सच्या प्रकाशनाला प्रोत्साहन दिले. लावणी आणि तमाशा या संगीत आणि नृत्य प्रकारांच्या विकासालाही त्यांनी पाठिंबा दिला.

              शाहू महाराजांना त्यांच्या कारकिर्दीत अनेक आव्हानांचा सामना करावा लागला, ज्यात ब्रिटिश वसाहती सरकारशी संघर्ष आणि मराठा समाजातील अंतर्गत वाद यांचा समावेश होता. तथापि, त्यांनी आपला अधिकार टिकवून ठेवला आणि आपल्या लोकांच्या कल्याणासाठी कार्य करत राहिले.

              एकंदरीत छत्रपती शाहू महाराज हे द्रष्टे नेते होते ज्यांनी आपल्या लोकांच्या विकासासाठी आणि प्रगतीसाठी अथक परिश्रम घेतले. शिक्षण, सामाजिक सुधारणा आणि आर्थिक विकासातील त्यांचे योगदान भारतीयांच्या पिढ्यांना प्रेरणा देत आहे. 

              छत्रपती शाहू महाराज हे मराठा साम्राज्याचे प्रमुख शासक होते, जे शिक्षण, सामाजिक प्रसाराच्या महान कार्यासाठी ओळखले जातात. त्याच्या राज्यात सुधारणा आणि आर्थिक विकास. त्यांनी कोल्हापुरात अनेक शाळा आणि महाविद्यालये स्थापन केली आणि मुलींच्या शिक्षणाला प्रोत्साहन दिले, जे महिला सक्षमीकरणाच्या दिशेने एक महत्त्वपूर्ण पाऊल होते. त्यांनी अस्पृश्यता आणि जातीय भेदभाव नष्ट करण्याच्या चळवळीला पाठिंबा दिला, ज्यामुळे त्यांच्या राज्यात सामाजिक समता आणण्यास मदत झाली.

             शाहू महाराजांनी जमिनीचा कालावधी, कर आकारणी आणि सिंचन यामध्ये अनेक सुधारणा केल्या ज्यामुळे शेतकरी आणि शेतकऱ्यांचे जीवन सुधारण्यास मदत झाली. त्यांनी कापड, साखर आणि कागद यासारख्या उद्योगांच्या विकासालाही पाठिंबा दिला, ज्यामुळे त्यांच्या राज्यात लक्षणीय आर्थिक वाढ आणि विकास झाला.

             शाहू महाराज हे कला आणि साहित्याचे पुरस्कर्ते होते. त्यांनी मराठी भाषा आणि साहित्याला पाठिंबा दिला आणि पुस्तके आणि जर्नल्सच्या प्रकाशनाला प्रोत्साहन दिले. महाराष्ट्रात आजही लोकप्रिय असलेल्या लावणी आणि तमाशा या संगीत आणि नृत्य प्रकारांच्या विकासाला त्यांनी पाठिंबा दिला.

              ब्रिटीश वसाहतवादी सरकारशी संघर्ष आणि मराठा समाजातील अंतर्गत वाद यासह अनेक आव्हानांना तोंड देऊनही शाहू महाराजांनी आपला अधिकार टिकवून ठेवला आणि आपल्या लोकांच्या कल्याणासाठी कार्य करत राहिले. शिक्षण, सामाजिक सुधारणा आणि आर्थिक विकासातील त्यांचे योगदान भारतीयांच्या पिढ्यांना प्रेरणा देत आहे.

                छत्रपती शाहू महाराज हे शिक्षण, सामाजिक समता आणि आर्थिक विकासाच्या शक्तीवर विश्वास ठेवणारे दूरदर्शी नेते होते. त्यांचा वारसा भारतभरातील लोकांना न्याय्य आणि न्याय्य समाज निर्माण करण्याच्या दिशेने कार्य करण्यास प्रेरित करत आहे. शिक्षण, सामाजिक सुधारणा आणि आर्थिक विकास या क्षेत्रातील त्यांच्या योगदानाने महाराष्ट्र आणि भारताच्या इतिहासावर अमिट छाप सोडली आहे. शाहू महाराजांचे जीवन आणि कार्य हे नेतृत्व, दूरदृष्टी आणि लोककल्याणाची बांधिलकी यांच्या महत्त्वाची आठवण करून देणारे आहे.